Hướng dẫn Hạch toán bán phế liệu theo Thông tư 99/2025/TT-BTC — đúng tài khoản mới, thuế GTGT, chứng từ cần có. Giải đáp các vướng mắc thực tế của kế toán.
Hạch toán bán phế liệu theo theo Thông tư 200 — đưa doanh thu vào tài khoản 5118. Cần hiểu đúng bản chất thay đổi: không phải TT99 “bỏ” tài khoản 5118, mà TT99 không còn bắt buộc chia tài khoản cấp 2 theo khuôn mẫu cứng như TT200.
Phụ lục II Thông tư 99/2025/TT-BTC chỉ quy định tài khoản cấp 1 là 511 — Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ; nếu doanh nghiệp muốn tách riêng khoản doanh thu bán phế liệu để theo dõi (tương tự cách TK 5118 từng làm), phải tự xây dựng tài khoản cấp 2 phù hợp với nhu cầu quản trị nội bộ, miễn không làm thay đổi các chỉ tiêu trình bày trên báo cáo tài chính.
Phế liệu là gì trong kế toán?
Phế liệu là vật liệu (tự nhiên hoặc đã qua chế biến) bị loại ra trong quá trình sản xuất, kinh doanh, dịch vụ hoặc tiêu dùng, được thu hồi để làm nguyên liệu cho một quá trình sản xuất khác. Điểm phân biệt phế liệu với chất thải: phế liệu còn thu hồi được giá trị sử dụng, chất thải thì phải tiêu hủy.
Hạch toán phế liệu thu hồi nhập kho (theo TT99)
Khi phế liệu phát sinh từ sản xuất và được thu hồi để tiếp tục sử dụng:
Nợ TK 152 – Nguyên liệu, vật liệu (theo giá có thể thu hồi)
Có TK 154 – Chi phí sản xuất, kinh doanh dở dang
Bút toán này giúp giảm chi phí sản xuất dở dang tương ứng với giá trị phế liệu thu hồi được — điều nhiều kế toán mới hay bỏ sót, dẫn đến giá thành sản phẩm bị tính cao hơn thực tế.
Hạch toán bán phế liệu theo Thông tư 99/2025/TT-BTC
Trường hợp 1 — Phế liệu đã nhập kho, nay bán ra:
Nợ TK 111, 112, 131 (tiền mặt / tiền gửi / phải thu khách hàng)
Có TK 511 – Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ (có thể mở thêm tài khoản cấp 2 nếu cần = Ví dụ 5118)
Có TK 3331 – Thuế GTGT phải nộp (nếu có)
Đồng thời ghi nhận giá vốn:
Nợ TK 632 – Giá vốn hàng bán
Có TK 152 – Phế liệu thu hồi (nhập kho)
Xem thêm: Bảng hệ thống tài khoản kế toán Thông tư 99
Trường hợp 2 — Phế liệu không qua nhập kho, bán ngay khi phát sinh:
Doanh nghiệp ghi nhận thẳng khoản thu này để giảm chi phí sản xuất, không cần qua bước nhập kho trung gian.
Nợ TK 111, 112, 131 (tiền mặt / tiền gửi / phải thu khách hàng)
Có TK 511 – Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ (có thể mở thêm tài khoản cấp 2 nếu cần = Ví dụ 5118)
Có TK 3331 – Thuế GTGT phải nộp (nếu có)
Kế toán Vạn Phúc | Dịch vụ kế toán tại Bình Dương
Lưu ý: nếu muốn giữ thói quen theo dõi tách bạch như trước, doanh nghiệp hoàn toàn có thể tự đặt tài khoản 5118 “Doanh thu bán phế liệu” (hoặc số hiệu khác tùy quy chế nội bộ) làm tài khoản cấp 2 của 511
Thuế GTGT khi bán phế liệu — mức nào, bao nhiêu %?
Đây là câu hỏi được tìm kiếm gần như song song với câu hỏi hạch toán, nên cần trả lời rõ trong cùng bài:
- Phế liệu, phế phẩm thu hồi để tái chế, sử dụng lại khi bán ra áp dụng mức thuế suất GTGT theo đúng mặt hàng phế liệu đó (không có mức thuế riêng biệt cho “phế liệu” nói chung)
Đa số phế liệu công nghiệp (sắt thép, đồng, nhôm…) thuộc nhóm kim loại nên áp dụng mức 10% - Nhóm kim loại và sản phẩm từ kim loại đúc sẵn không thuộc diện được giảm thuế GTGT theo các đợt giảm thuế của Nhà nước — nhiều doanh nghiệp nhầm tưởng được giảm 8% như hàng hóa thông thường, dẫn đến kê khai sai
- Doanh nghiệp áp dụng phương pháp khấu trừ: bắt buộc lập hóa đơn GTGT, ghi rõ giá bán chưa thuế, thuế suất, tiền thuế
Những vướng mắc thực tế kế toán hay gặp
Đây là các câu hỏi thật được ghi nhận từ diễn đàn kế toán và các đơn vị tư vấn — không phải câu hỏi tự đặt ra để viết bài, mà đúng những gì kế toán viên thực tế đang thắc mắc:
Định khoản phế liệu thu hồi bán thu bằng tiền mặt?
Nợ TK 111 – Tiền mặt (tổng tiền thu về)
Có TK 511 – Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ
Có TK 3331 – Thuế GTGT phải nộp (nếu có)
Đồng thời ghi giảm giá vốn: Nợ TK 632 / Có TK 152 (theo giá trị phế liệu đã nhập kho trước đó).
Bán phế liệu hạch toán vào 511 hay 711?
Đây là câu hỏi gây tranh cãi nhiều nhất trong giới kế toán suốt nhiều năm, kể cả trước khi có TT99. Nguyên tắc phân biệt:
- 511 — nếu việc bán phế liệu diễn ra thường xuyên, gắn với hoạt động sản xuất kinh doanh chính (ví dụ công ty cơ khí thường xuyên có phế liệu sắt thép từ cắt gọt)
- 711 — Thường là thanh lý tài sản cố định (thanh lý máy móc cũ, phá dỡ công trình…)
Nói ngắn gọn: phế liệu từ sản xuất => 511; thanh lý tài sản cố định => 711.
Bán phế liệu có bắt buộc xuất hóa đơn không?
Có. Dù doanh nghiệp áp dụng phương pháp khấu trừ hay trực tiếp, việc bán phế liệu vẫn phải lập hóa đơn (GTGT hoặc hóa đơn bán hàng tùy đối tượng) và kê khai thuế theo đúng quy định.
DỊCH VỤ KẾ TOÁN TẠI BÌNH DƯƠNG UY TÍN – CHUYÊN NGHIỆP – KẾ TOÁN VẠN PHÚC
- Tên doanh nghiệp: CÔNG TY TNHH KẾ TOÁN VẠN PHÚC
- Mã số thuế: 3703033364
- Hotline: 0823 369 333
- Dịch vụ cung cấp: Thành lập công ty, Thay đổi GPKD, Dịch vụ kế toán tại Hồ Chí Minh (Bình Dương cũ), Đồng Nai
- Khu vực phục vụ: TP. Hồ Chí Minh, Bình Dương, Đồng Nai
- Văn phòng: Dịch vụ kế toán Bình Dương trọn gói (nay là Hồ Chí Minh)
